Liqeni i Shkodrës në UNESCO: Një moment historik për turizmin e qëndrueshëm në Shqipëri

Liqeni i Shkodrës, ekosistemi më i madh liqenor në Ballkan dhe një nga pasuritë natyrore më të rëndësishme të Shqipërisë dhe Malit të Zi, është përfshirë zyrtarisht në Rrjetin Botëror të Rezervave të Biosferës të UNESCO-s (World Network of Biosphere Reserves), duke marrë statusin e Rezervës Ndërkufitare të Biosferës. Ky vendim përfaqëson një arritje të rëndësishme për mbrojtjen e biodiversitetit, bashkëpunimin ndërkufitar dhe zhvillimin e turizmit të qëndrueshëm në rajon.

Megjithëse në rrjetet sociale dhe media është përdorur shpesh formulimi se “Liqeni i Shkodrës u fut në UNESCO”, është e rëndësishme të sqarohet se bëhet fjalë për përfshirje në programin UNESCO Man and the Biosphere (MAB) dhe jo në Listën e Trashëgimisë Botërore (World Heritage List). Statusi i Rezervës së Biosferës është një instrument ndërkombëtar që synon të balancojë ruajtjen e natyrës me zhvillimin ekonomik dhe mirëqenien e komuniteteve lokale.

Një pasuri natyrore me vlerë ndërkombëtare

Liqeni i Shkodrës shtrihet mes Shqipërisë dhe Malit të Zi dhe konsiderohet liqeni më i madh në Evropën Jugore. Rreth 35% e sipërfaqes së tij ndodhet në territorin shqiptar, ndërsa pjesa tjetër në Mal të Zi. Zona njihet për biodiversitetin e jashtëzakonshëm, habitatet e rëndësishme ujore dhe praninë e dhjetëra specieve të mbrojtura të shpendëve, përfshirë pelikanin kaçurrel (Dalmatian Pelican), një nga speciet më të rralla në Evropë.

Procesi i kandidimit ka qenë rezultat i disa viteve bashkëpunimi ndërmjet institucioneve shqiptare dhe malazeze, organizatave mjedisore dhe partnerëve ndërkombëtarë. Projekti është mbështetur edhe nga Bashkimi Europian, me synimin për të krijuar rezervën e parë ndërkufitare të biosferës në rajon.

Çfarë do të thotë ky status për turizmin?

Për industrinë e turizmit, ky zhvillim përbën shumë më tepër sesa një njohje simbolike. Përfshirja në rrjetin e UNESCO-s rrit ndjeshëm profilin ndërkombëtar të destinacionit dhe e vendos Liqenin e Shkodrës në hartën globale të destinacioneve të natyrës dhe ekoturizmit.

Ekspertët vlerësojnë se statusi i Rezervës së Biosferës mund të sjellë:

• Rritje të vizibilitetit ndërkombëtar të destinacionit;
• Më shumë investime në turizmin e qëndrueshëm;
• Mundësi të reja financimi për projekte mjedisore dhe komunitare;
• Zhvillim të produkteve turistike të bazuara në natyrë, kulturë dhe traditë;
• Bashkëpunim më të ngushtë ndërmjet operatorëve turistikë të Shqipërisë dhe Malit të Zi.

Për Shkodrën dhe zonat përreth liqenit, kjo përkthehet në një mundësi të re për të pozicionuar rajonin si një destinacion premium të ekoturizmit në Ballkan, duke kombinuar peizazhet natyrore, gastronominë lokale, trashëgiminë kulturore dhe aktivitetet outdoor.

Një përgjegjësi e re për rajonin

Megjithatë, ekspertët theksojnë se statusi i UNESCO-s nuk garanton automatikisht zhvillim ekonomik apo mbrojtje të plotë. Përfitimet reale do të varen nga zbatimi i planeve të menaxhimit, monitorimi i vazhdueshëm i biodiversitetit dhe kontrolli i zhvillimit urban e turistik.

Shembujt nga destinacione të tjera UNESCO në rajon tregojnë se presioni nga ndërtimet e pakontrolluara dhe mbingarkesa turistike mund të kthehen në kërcënime serioze për ekosistemet natyrore nëse mungon menaxhimi afatgjatë.

Një fitore për Shqipërinë turistike

Për Shqipërinë, ky është një tjetër hap drejt forcimit të imazhit si destinacion i natyrës dhe turizmit të qëndrueshëm. Pas njohjeve ndërkombëtare të zonave si Butrinti, Rajoni i Ohrit, Berati dhe Gjirokastra, përfshirja e Liqenit të Shkodrës në rrjetin e UNESCO-s vjen si një vlerësim i potencialit natyror të veriut të vendit dhe i rëndësisë së ruajtjes së tij për brezat e ardhshëm.

Për industrinë turistike shqiptare, ky status nuk është vetëm një titull prestigjioz. Ai përfaqëson një mundësi konkrete për të ndërtuar një model zhvillimi ku natyra, komunitetet lokale dhe turizmi ecin së bashku drejt së njëjtës të ardhme.